CUỘC BỂ DÂU

Ghi chú của tác giả

Tập Truyện Ngắn này là một tác phẩm tiểu thuyết. Những nhân vật, tên tuổi, địa danh đều được tiểu thuyết hóa. Mọi sự trùng hợp nếu có hoàn toàn ngoài y' muốn của tác giả.

Lê Bá Thông


Chương Ba

Danh sách thủy thủ đoàn đă được thành lập để điều hành và chuẩn bị cho chuyến hồi hương trên chiếc thương thuyền Việt Nam Thương tín. Những người tỵ nạn muốn trở về Việt Nam theo sự can thiệp của Văn pḥng Cao Ủy Tỵ nạn Liên Hiệp Quốc trong đó có Chuẩn úy Phan lo chạy máy tàu cùng với các Sĩ quan Hải quân ngành cơ khí khác. Hạm trưởng được chỉ định là một cựu Hạm trưởng có nhiều kinh nghiệm đi biển, hải nghiệp giỏi. Ông đă chỉ huy chiến hạm qua Guam sửa chữa tàu nên biết lộ tŕnh về Việt Nam. Sau đó tất cả những người xin hồi hương này được dời về ở tại các căn trại riêng biệt , xa các dân tỵ nạn khác, v́ các cuộc tranh đấu yêu cầu được chấp thuận cho họ về gấp. Những ưu tiên, tiếp xúc, thư từ liên lạc với người ngoài cũng không được b́nh thường như lúc c̣n ở chung trại với các dân di tản khác.

Cuộc thương thuyết giữa Văn pḥng Cao ủy Tỵ nạn Liên Hiệp quốc, Hoa Kỳ và chính quyền Cộng sản Việt Nam gặp nhiều khó khăn nhưng sau cùng gần 1700 người trên chiếc Việt Nam Thương tín vượt chuyến hải tŕnh kéo dài 10 ngày vào đến hải phận Việt Nam. Tưởng rằng sau khi thẩm vấn xong xuôi, mọi người sẽ được cho phép trở về nhà đoàn tụ với gia đ́nh nên ai nấy háo hức khi tàu vào neo tại vịnh Vũng Tàu. Phan cũng vậy, anh đứng trên boong tàu thích thú và bâng khuâng khi nh́n vào Băi trước, nơi cách đây không bao lâu, trước ngày 30 tháng 4, anh cùng Diễm Tú, tay trong tay dạo chơi trong ánh nắng vàng. Anh quá thất vọng khi thấy sinh hoạt đă đổi khác, không c̣n cảnh tưng bừng náo nhiệt ngày nào, ghe thuyền đánh cá, thương thuyền Việt Nam, ngoại quốc vắng bóng tại cửa biển chính của Sài G̣n.
Thế rồi anh lại được lệnh xuống hầm máy, điều khiển máy tàu khi tàu nhổ neo đi về hướng bắc. Sau gần hai ngày lênh đênh trên vùng biển quen thuộc, tàu Việt Nam Thương tín thả neo trước cầu Đá Nha Trang và toàn thể mọi người rời tàu lên bờ. Phan chỉ thấy dinh Bảo Đại khi ngồi trên chiếc thuyền nhỏ vào cập cầu Đá, chứ sau khi bị lùa lên các xe bịt bùng, anh không thấy ǵ bên ngoài và cũng không biết ḿnh sẽ được đưa về đâu.
Hy vọng về Sài G̣n để gặp lại người yêu đă tan thành mây khói khi anh được biết, mọi người phải đi học tập cải tạo để trở thành công dân lao động tốt trước khi có thể được thả về hội nhập với cuộc sống mới của Xă hội chủ nghĩa.
Những chuỗi ngày tù đày kéo dài theo thời gian, Phan bị chuyển trại nhiều lần. Anh không có cơ hội gặp những người khác trên tàu Việt Nam Thương tín ngoại trừ các người ở chung toán. Thư từ anh gửi về địa chỉ của Diễm Tú, sau khi chờ đợi gần ba bốn tháng, bị trả lại v́ không có người nhận. Mỗi ngày lê chân trên con đường đất đi vác củi, đốn cây, anh cảm thấy thân thể cường tráng ngày nào, ngày càng trở nên ốm yếu v́ lao động thiếu dinh dưỡng. Mỗi ngày một củ khoai, củ sắn, bo bo, lâu lắm vào những ngày lễ của đảng hay Tết âm lịch mới được ăn thịt mở, canh rau...

Sau gần bảy năm ở tù cải tạo tại Tuy Ḥa, anh được thả về lại Sài G̣n. Anh t́m đến nhà của Diễm Tú th́ được biết cán bộ đă tịch thu và cấp phát cho một tên cán bộ cao cấp Cộng sản sau khi chúng chiếm Sài G̣n. Chú Năm đă vượt biên cùng gia đ́nh qua Thái Lan. Phan thất vọng lang thang trên các vĩa hè thành phố quen thuộc ngày xưa, nay đă trở thành dơ dáy, bụi bậm nghèo nàn.
Ngày hôm đó, Phan ngồi buồn bă trên băng ghế đá trước công viên bến Bạch đằng ngày nào, đang thờ thẫn nh́n tượng Thánh tổ Hải quân như muốn nhớ lại kỷ niệm đă đánh mất. Phan cố t́m trong dĩ văng h́nh ảnh người yêu năm nào, tươi cười lúc thấy anh bước lên cầu tàu, chào đón khi nàng đến thăm. Không biết lúc này nàng ở đâu và đang làm ǵ, có c̣n nhớ đến anh hay không?
Anh đứng dậy bước về phía con đường thân yêu bảy năm trước, một con bướm màu sắc rực rỡ như giật ḿnh vỗ đôi cánh đẹp vượt lên cao, về hướng sông Sài G̣n, hướng mặt trời mọc. Phan ngẩn ngơ nh́n theo cánh bướm như muốn gửi hồn ḿnh bay theo.

*****


Tin về việc gần 2000 người dân quân cán chính xin trở về Việt Nam được loan truyền trong dân tỵ nạn tại Camp Pendleton, California. Diễm Tú đă gặp và đoàn tụ với gia đ́nh Đại tá Quả cách đây hơn hai tuần lễ. Hàng ngày nàng trông mong nhận được tin của Phan từ đảo Guam. Nàng có gửi thư qua trại Orote Point nhưng không có hồi âm. Diễm Tú rất buồn v́ theo lời của bố mẹ, trước đây Phan có viết thư gửi qua đảo Wake t́m nàng. Tuy nhiên nàng cũng lo lắng v́ Phan được bố mẹ cho biết, nàng đă không theo gia đ́nh bay ra ngoại quốc và sau đó Diễm Tú đă quay trở về Sài G̣n t́m kiếm Phan.
Sáng hôm nay nàng lại lên văn pḥng Hồng Thập tự nhờ gửi điện văn gấp để t́m Phan và hy vọng anh không ở trong nhóm những người xin hồi hương. Trong bức điện văn nàng cho biết nàng yêu Phan và sẽ chờ Phan suốt đời.
Trên con đường đất dẫn về căn lều tạm trú, chung quanh nàng, người tỵ nạn lui tới tấp nập, tiếng cười đùa vang trong nắng ấm của California. Những người này đang chờ các cơ quan thiện nguyện t́m “sponsor” bảo trợ gia đ́nh để đưa họ ra khỏi trại, vào hội nhập với đời sống mới tại các tiểu bang khắp nước Mỹ. Đời sống trong trại tỵ nạn Camp Pendleton b́nh thăn với người nhập trại, xuất trại mỗi ngày. Ai ai cũng mong sớm hội nhập với xă hội mới để khởi đầu hành tŕnh tranh sống, xây dựng tương lai cho chính bản thân và gia đ́nh. Gánh nặng con cái và trở ngại ngôn ngữ là hai vấn đề chính mà các đấng làm cha mẹ rất lo lắng. Riêng về phần ông bà Quả, điều thứ nhất không được ông quan tâm lắm v́ Diễm Tú tuổi gần 21, Toàn và Thắng cũng 16, 17 tuổi nên có thể ghi danh đi học các lớp Anh văn và tự lo cho cá nhân của ḿnh được.

Ông Quả vẫn c̣n giận Diễm Tú về câu chuyện cũ, khi nàng trái lời cha mẹ, trở về để chờ đợi một thanh niên cứng đầu, mà ông cho là không xứng đáng làm rể gia đ́nh. Tuy vậy trong thâm tâm, ông biết Phan và Diễm Tú yêu nhau say đắm, không có ǵ làm thay đổi mối t́nh của hai người được. V́ thế ông rất bực ḿnh mỗi lần nghĩ lại câu chuyện xảy ra năm ngoái. Ông nhớ hôm đó Phan đến thăm Diễm Tú sau chuyến công tác tuần tiểu ngoài Phú Quốc trở về. Ông bà thương Diễm Tú, muốn Phan và con gái làm lễ thành hôn. Phan đă nửa đùa nửa thật nói với mọi người là với đồng lương Chuẩn úy nghèo nàn, anh không có tiền để cưới Diễm Tú. Ông Quả nói với Phan là ông bà sẽ lo chi phí tất cả và sau khi làm đám cưới xong, Phan có thể về ở tại đây với Diễm Tú v́ ông muốn Diễm Tú tiếp tục học xong bằng cử nhân. Phan đă lặng nh́n Diễm Tú một hồi lâu, rồi h́nh như anh bất măn v́ tự ái bị tổn thất , anh đứng lên xin lỗi ông bà Quả, nói rằng nếu anh muốn lập gia đ́nh, anh có thể tự lo lấy, khong phải nhờ vă đến người nào cả. Sau đó anh chào Diễm Tú, ra phóng chiếc honda, rú máy chạy nhanh không thèm ngoái đầu nh́n lại. Diễm Tú chạy theo, mặt tràn đầy nước mắt. Phan không hồi âm thư của Diễm Tú trong gần hai tháng hải hành ngoài khơi và khi ghé Hà Tiên. Thế rồi chiến hạm trở về bến Bạch đằng, h́nh ảnh người con gái có mái tóc ngắn, dễ thương xâm chiếm tâm tư người lính biển thèm khát t́nh yêu, Phan đến t́m gặp Diễm Tú tại trường đại học Văn khoa.
Ông bà Đại tá Quả rất giận nhưng biết tính t́nh lăng mạn của cô con gái đầu ḷng nên đành chịu. Tuy nhiên trong tâm tư, ông bà hoàn toàn không đồng ư về việc Phan và Diễm Tú trở lại với nhau. Nay mọi sự đă thay đổi, ông bà rất mừng và cố t́nh tránh né nhắc đến tên Phan mỗi lần nói chuyện về dân tỵ nạn ở Orote Point trên đảo Guam xin trở về Việt Nam. Về việc họ treo cờ đỏ sao vàng, h́nh Hồ Chí Minh, biểu t́nh, tranh đấu đ̣i Văn pḥng Cao ủy tỵ nạn Liên Hiệp Quốc, xúc tiến nhanh và chấp thuận việc hồi hương của họ, làm mọi người tỵ nạn khác bất măn.
Riêng đối với Diễm Tú thay đổi nhiều, luôn luôn oán trách ḿnh và định mệnh về các hành động hấp tấp thiếu đắn đo của ḿnh và tất cả mọi sự kiện, biến cố xảy ra từ buổi chiều ngày 28 tháng 4 vừa qua. Diễm Tú gắt gỏng, cau có ngay cả với Toàn và Thắng làm hai cậu em rất ngạc nhiên về tính t́nh của người chị, trước đây ôn ḥa và hay nuông ch́u hai em trai. Nàng thường bỏ đi từ sáng sớm, có lẽ lên hội Hồng thập tự hay Văn pḥng đại diện sở Di trú Hoa Kỳ, rồi khi bà Quả bảo Toàn, Thắng đi t́m, hai cậu này thấy Diễm Tú ngồi ôm đầu trong các lớp học, Anh ngữ, nghề giữ trẻ, uốn tóc, cách thức xin việc làm tại Mỹ...v...v... Khi trời tối mịt và gió đêm lạnh từ biển Thái B́nh dương thổi vào khu đất rộng lớn, nàng mới thờ thẫn trở về căn lều vải, nằm dài trên chiếc ghế bố, trùm kín đầu không muốn nói chuyện với gia đ́nh.
Ông Quả có vẻ rất bực ḿnh v́ cử chỉ và hành động khác thường của cô con gái. Bà Quả phải khuyên ngăn v́ bà biết tính nhà binh của chồng ḿnh, qua đây mà ông nổi nóng, đập con th́ có nước đi tù, như các bà giáo dạy trong lớp học nói về luật lệ của chính phủ Hoa Kỳ bảo vệ con cái và trẻ nít trên đất Mỹ.
---> Gia đ́nh ông Quả đang được nhà thờ của người bạn Cố vấn cũ lập thủ tục giấy tờ bảo trợ đưa lên vùng Seattle, thuộc tiểu bang Washington. Nơi mà bà Quả nghe mỗi năm mưa dầm dề sáu bảy tháng như ở Huế, v́ thế bà có vẻ không hứng khởi ǵ mấy. Tuy nhiên với đời sống buồn tẻ và chán ngấy, thiếu tiện nghi ở trại Camp Pendleton này, ngày ba buổi sắp hàng dài đi lảnh thức ăn, đêm về nằm nghe gió hú trên căn lều vải quân đội, bà Quả cũng rất mong xuất trại càng sớm càng tốt. Hôm qua là ngày sinh nhật thứ 21 của Diễm Tú. Không giống như khi c̣n sống ở Sài G̣n, mỗi lần sinh nhật con cái, thôi th́ tiệc tùng vui vẻ, nay bà chỉ đi mua mấy gói ḿ Đại hàn, nấu cho mỗi người một tô, bỏ vào vài lát hành tây, ăn vội.

Ngày tháng tiếp tục chầm chậm trôi qua trong chờ đợi của những người di tản Việt Nam, t́m Tự do tại vùng đất hứa này. Bước đầu tỵ nạn làm nhiều người dần dần mất đi niềm tin vào cuộc sống mới gồm nhiều chông gai, thử thách đến với họ. Từ trước đến nay, phần đông những người tuổi trung niên, khi c̣n ở tại quê nhà, không mấy ai nghĩ là sẽ có một ngày nào đó phải học tiếng Anh để đi làm việc với người Mỹ, phải học nghề mới có thể nuôi sống bản thân và gia đ́nh. Hầu hết đều tưởng rằng v́ chính phủ Mỹ làm chúng ta mất nước nên đón nhận dân tỵ nạn Cộng sản qua đây, cung cấp nhà cửa, nuôi sống hàng ngày và lo cho con cái họ ăn học.
Sau các cuộc nói chuyện mà họ phải nhờ thông dịch viên giải thích, mọi người mới nhận thức đời sống vật chất tại Mỹ không hào nhoáng như dân tỵ nạn mơ tưởng. Họ được biết người Mỹ tự trọng, làm việc hùng hục để trả thuế và trả “ bill”, một tuần lễ làm ít nhất là 5 ngày, mỗi ngày 8 tiếng đồng hồ, hoặc hơn nữa, họ làm đủ thứ nghề, kể cả nghề đổ rác, bồi bàn... mà hai vợ chồng đều phải lao động mới đủ tiền chi phí trong gia đ́nh.

Tối hôm nay, sau khi đi học lớp Anh văn về, ông Quả cho gia đ́nh biết vấn đề thủ tục đă xong và thứ ba tuần tới gia đ́nh sẽ được xuất trại, đáp chuyến bay dân sự từ phi trường Los Angeles lên Seattle.
Ông nh́n Diễm Tú đang lơ đểnh lắng nghe:
“ Diễm Tú nằm trong danh sách riêng v́ con vừa đúng 21 tuổi, theo luật của Hoa Kỳ, con đă trưởng thành, có thể tự lập, làm chủ lấy ḿnh... Tuy nhiên nhà thờ cũng bảo trợ cùng với bố mẹ và Toàn, Thắng. Mỗi người được cấp 10 dollars tiền đi đường và ông Cố vấn cho biết vợ con ông cũng như đại diện nhà thờ sẽ ra phi trường Seattle đón gia đ́nh ḿnh. Ông George sẽ không có mặt v́ ông đang làm việc tại Ngũ giác đài- Pentagon.”
Diễm ngồi lặng im, không trả lời bố, h́nh như nàng đang suy nghĩ điều ǵ trong đầu. Bà Quả tiếp lời chồng:
“ Ông George có viết thư nói là khi gia đ́nh ḿnh lên đến Seattle, nhà thờ sẽ thuê nhà cho ở và ghi danh cho các con tiếp tục đi học, Toàn và Thắng sẽ vào Trung học và Diễm Tú sẽ xin vào trường Đại học Cộng đồng.”
Nh́n chung quanh căn lều, nơi có những gia đ́nh khác đang cư ngụ chung, ông Quả thấy không có ai để ư, mọi người đang sửa soạn đi xem chiếu bóng ngoài trời:
“ Thành phố Seattle là nơi có khí hậu tốt, cảnh rất đẹp và nhiều hồ như ở Đà Lạt, mặc dù mưa nhiều nhưng gần biển nên mau tạnh chứ không dầm dề và cũng không buồn như Huế đâu. Ngoài ra công ăn việc làm nghe nói cũng dễ kiếm và dân địa phương cũng khá thân thiện, không kỳ thị với người tỵ nạn như phần đông các thành phố tại miền Nam nước Mỹ. Bố tin tưởng là gia đ́nh ḿnh sẽ thoải mái tại đây”
“ Trường học có chương tŕnh Anh ngữ dành cho người tỵ nạn không vậy bố?”
Thắng có vẻ lo âu hỏi v́ cậu này biết ḿnh sẽ vào học lớp 11 với số tuổi của ḿnh. Ông Quả lắc đầu như không chắc chắn về vấn đề này:
“ Theo chỗ bố biết, các trường đều có chương tŕnh Anh ngữ dạy cho những người nói tiếng khác- English as a second language- Tuy nhiên bố cũng không rơ là có dạy tại các lớp đệ nhị cấp hay không. Khi nào lên đến đó và ghi danh, bố sẽ tŕnh bày và hỏi các hướng dẫn viên giáo dục về vấn đề này.”

Sáng sớm thứ ba tuần lễ kế tiếp, gia đ́nh ông bà Quả xách hành trang ra trạm tiếp tân, nơi có từng đoàn xe buưt dân sự đậu dài, lần lượt chuyên chở người tỵ nạn Việt Nam xuất trại ra phi trường đáp các chuyến bay về nơi định cư với người bảo trợ của ḿnh. Chiếc xe chỡ ông bà Quả, Diễm Tú và hai đứa con trai Toàn, Thắng chạy dọc theo xa lộ dẫn đến phi trường Los Angeles. Hai bên đường những ngôi nhà đang ngủ say trong sương mù c̣n lảng văng trên bầu trời; tường nhà xây bằng đất nện, mái ngói cong màu đỏ, theo kiểu nhà của dân Mễ Tây Cơ. Những cây dừa miền nhiệt đới, không có trái, lá cây x̣a lớn như cánh quạt, khác với cây dừa ở Việt Nam. Trước sân nhà, chủ nhà trồng hoa đủ màu, băi cỏ xanh mướt thật xinh.
Xe buưt bắt đầu rời xa lộ rộng lớn vào thành phố, chạy về ngă phi trường L.A. Trên lộ tŕnh hàng trăm loại xe, chạy trên đường nhựa ba bốn “lane” như then cửi, nhưng rất trật tự và không nghe tiếng c̣i xe hơi inh ỏi như ở Sài G̣n. Ngoài ra mọi người cũng không thấy bóng dáng cảnh sát viên tại các ngă tư đường phố, chỉ thỉnh thoảng nghe tiếng c̣i xe cảnh sát hụ lớn, chớp đèn xanh đỏ vượt qua xe buưt, hối hả chạy về phía trước mặt.
Khi đến trạm hàng không “Trans World Airline”, mọi người xuống xe, lấy hành lư và được hướng dẫn viên của hội thiện nguyện đưa vào ghi tên chuyến bay rồi ngồi trong căn pḥng chờ, rộng thênh thang, sạch sẽ, ghế bọc nệm da màu xanh Hải quân. Vào khoảng một giờ sau, gia đ́nh ông Quả theo hành khách của chuyến bay, lên phi cơ bay đến thành phố Seattle, nằm cạnh ngọn núi tuyết “Mount Rainier”, gần biên giới Hoa Kỳ-Gia Nă Đại và bắt đầu cuộc sống mới tại quốc gia tự do.

*****
Buổi tiệc Tân niên do Hội đoàn quân nhân cán chính tổ chức linh đ́nh tại Trung tâm sinh hoạt cộng đồng thành phố San José, để chào mừng các cựu Sĩ quan tù nhân chính trị qua Mỹ theo diện H.O. T́nh chiến hữu giữa các quân nhân thuộc mọi Quân Binh chủng trước đây đă cùng sánh vai, chiến đấu cho lư tưởng Quốc gia, Dân tộc bây giờ trở nên khắn khít hơn. Những ṿng tay thân mật, những lời chào hỏi ân cần, những câu chuyện buồn vui, kỷ niệm chiến trường, sưởi ấm lại tâm hồn các người bạn cũ. Giọt nước mắt ân t́nh tự động chảy dài trên g̣ má cằn cỗi, những mái tóc bắt đầu điểm sương chụm vào nhau, nức nở khóc cho những đồng ngũ đă tức tưởi ngă gục trong các trại tù dă man của chế độ đang thống trị quê hương yêu dấu của mọi người.

Phan đến thật sớm để nói chuyện và nhận ra ông Quả với dáng dấp đi đứng chững chạc, đầu tóc hói, có vẻ như già hơn trước tuổi, khi ông này tiến vào hội trường bên cạnh bà Quả, da dẻ hồng hào, trong chiếc áo dài màu lục đậm. Phan cảm thấy nhịp tim ḿnh đập mạnh hơn và g̣ má trở nên nóng bừng như anh vừa uống vào một ly rượu mạnh. Đi theo sau lưng ông bà Quả là Toàn và Thắng và hai cô gái trong chiếc áo dài Việt Nam, có lẽ là con dâu của ông bà Quả. Phan cố nh́n để xem Diễm Tú có hiện diện trong đám đông người hay khong, nhưng rồi anh thất vọng.

Buổi tiệc tiến hành theo như thông lệ với lời chúc mừng giới thiệu và văn nghệ giúp vui. Trong lúc thực khách thưởng thức những món ăn do các bà nội trợ khoản đăi, Phan lấy hết can đảm và chuẩn bị trước những thắc mắc mà anh sắp hỏi cha mẹ Diễm Tú. Anh ngỏ lời xin lỗi vợ chồng bạn ḿnh rồi đứng lên, đi về phía chiếc bàn tiệc của gia đ́nh Đại tá Quả đang ngồi.
Toàn và Thắng ngạc nhiên đến sửng sốt và vô cùng mừng rỡ khi nhận ra Phan, trong bộ âu phục màu xám nhạt, vẫn cao lớn và bảnh trai như thuở nào. Ông bà Quả cũng vui vẻ không kém, ông vội vàng giới thiệu với hai cặp quan khách ngồi cùng bàn về lư lịch của Phan và sự liên hệ của Phan với Diễm Tú, trưởng nữ của ông bà; trong khi Toàn và Thắng cũng kề tai nói cho vợ ḿnh biết.
Thế rồi sau nhiều buổi gặp gở đầy nước mắt và nhiều nụ hôn đắm đuối, Phan và Diễm Tú trở thành vợ chồng, cùng nhau dọn về sống tại San Diego

Thời gian xa cách nhau , với những biến chuyển và thăng trầm của cuộc đổi đời, t́nh người lại một lần nữa chứng tỏ rất cần thiết cho phần tử của một dân tộc bất hạnh, đă phải xa ĺa vùng đất ấm, tranh sống trên quê hương xa lạ. Căn bản đạo đức, truyền thống và niềm kiêu hảnh của người Việt Nam, t́nh thương yêu đồng bào, t́nh chiến hữu, t́nh bằng hữu, nghĩa vợ chồng... là sợi giây vô h́nh thiêng liêng gắn bó dân Việt tỵ nạn Cộng sản lại với nhau. Mọi người xóa bỏ tất cả tị hiềm riêng tư, vị kỷ cá nhân trong quá khứ và hiện tại, đoàn kết ngồi lại với nhau, duy tŕ niềm tin để chờ ngày trở về quê hương dấu yêu, tay trong tay xây dựng ngôi nhà Mẹ Việt Nam đă và đang đổ nát dưới cơn băo lốc định mệnh.

Lê Bá Thông

(Xem Tiếp Chương Một) -(Xem Tiếp Chương Hai)